استئوآرتریت (آرتروز)

سه استخوان در مفصل زانو به هم می رسند: استخوان ران (فمور) کاسه زانو (کشکک زانو) ساق پا (درشت نی)ساییدگی و پارگی مفاصل همیشه بین سطوح استخوانی در حال برخورد اتفاق می افتد که هر یک از آنها با لایه ای صاف از غضروف پوشانده شده است. مفصل بین استخوان ران و ساق پا از دو بخش مفصلی تشکیل شده است: قسمت داخلی و قسمت خارجی. به همین دلیل است که پزشکان از بخش های مختلف زانو صحبت می کنند.

انواع آرتروز زانو

1. آرتروز داخلی زانو: اگر قسمت داخلی مفصل زانو تحت تأثیر ساییدگی قرار گرفته باشد، این آرتروز داخلی است.

2. آرتروز جانبی (خارجی) زانو: اگر آرتروز زانو در ناحیه بیرونی زانو قرار داشته باشد، این آرتروز جانبی است.

استئوآرتریت شایع ترین بیماری مفصلی در بزرگسالان در سراسر جهان است. در آلمان، آرتروز مفصل ران بسیار شایع است و بیش از نیمی از زنان و یک سوم از مردان 60 ساله مبتلا هستند و این ارقام در حال افزایش است.

اغلب هیچ دلیل مشخصی برای آرتروز مفصل زانو وجود ندارد: در بیشتر موارد، "استئوآرتریت اولیه" - ناشی از تخریب غضروف وابسته به سن فرد است. علاوه بر این، انحرافات مادرزادی (پاهای کج یا زانوی ضربدری) و بیماری ها یا آسیب های خاص می تواند منجر به ساییدگی و پارگی مفاصل شود. به این موارد، "آرتروز ثانویه" گفته می شود.

علائم و نشانه های آرتروز زانو

علائم معمول آرتروز در مفصل زانو عبارتند از:

درد زانو هنگام بالا رفتن از پله ها و هنگام راه رفتن روی زمین ناهموار. درد به ویژه در هنگام شروع به حرکت پس از دوره های طولانی استراحت نامطلوب و شدید است و سپس به آرامی کاهش می یابد و پس از دوره های طولانی استرس عود می کند. علائم پس از حمل بارهای سنگین افزایش می یابد. در این دوره، ممکن است تورم قابل توجهی وجود داشته باشد. در مراحل پیشرفته با حرکت دادن زانو صداهایی مانند راه رفتن خرچنگ و ترقه شنیده می شود. مفصل در شرایط آب و هوایی مرطوب و سرد بسیار حساس است.هرچه استئوآرتریت پیشرفته‌تر باشد، علائم بارزتر می‌شوند: درد بیشتر می‌شود و اغلب حتی در حالت استراحت نیز رخ می‌دهد و تحرک زانو نیز کاهش می یابد.

مراحل استئوآرتریت: درجات ساییدگی و پارگی مفصلبسته به میزان ساییدگی مفصل زانو، چهار درجه از شدت آرتروز وجود دارد:گرید اول: لایه غضروفی در زانو آسیب ندیده اما نرم است. فرد هنوز تا حد زیادی بدون علامت است و عملکرد مفصل هنوز مختل نشده است.گرید دوم: اولین آسیب به ساختار سلول غضروفی ممکن است رخ داده باشد و سطح غضروف زِبر شده باشد. معمولاً در مراحل اولیه استئوآرتریت زانو هیچ علامت یا اختلال عملکردی وجود ندارد.گرید سوم:سطوح غضروف آسیب دیده است. اولین ترک ها تشکیل می شوند. فرد از درد مفاصل رنج می برد زیرا لایه غضروف در حال از بین رفتن است.گرید چهارم:از دست دادن کل غضروف: سطوح استخوانی که اکنون در معرض دید قرار گرفته اند روی یکدیگر ساییده می شوند. این توسط متخصصان به عنوان کندرومالاسی درجه 4 شناخته می شود. سایش در مفصل زانو باعث سفت شدن و التهاب دردناک، تورم و ترشح مفصل می شود.

ریسک فاکتورهای آرتروز

1. آسیب های ورزشی: آسیب به زانو، به ویژه در مورد مینیسک ها و رباط ها، می تواند باعث شود که سایش طبیعی زودتر شروع شود یا روند تخریب غضروف را تسریع کند. پارگی رباط صلیبی قدامی (ACL) یکی از شایع ترین آسیب های زانو است. پیامد این آسیب اغلب ناپایداری مفصل زانو است که در دراز مدت می تواند منجر به افزایش ساییدگی غضروف (تخریب غضروف) و در نتیجه، آرتروز شود.

2. پرهیز از ورزش: ورزش برای تغذیه غضروف ضروری است: از آنجایی که لایه های غضروفی با خون تامین نمی شوند، محصولات متابولیک و مواد مغذی فقط با حرکت می توانند جذب شوند.

3. عوامل ژنتیکی: به عنوان مثال، افرادی که دارای مشکل کجی پاها، زانوی ضربدری، تفاوت طول پاها و ضعف غضروف هستند، بیشتر مستعد ابتلا به آرتروز می باشند.

4. کار سنگین: علائم آرتروز را می توان در حرفه هایی که کار سنگین دارند مشاهده کرد؛ به عنوان مثال در افرادی که شغلشان کاشی کاری است یا کارگران ساختمانی.

5. ورزش بیش از حد: ورزشکاران حرفه ای در معرض سطوح بالایی از فشار هستند و در نتیجه سایش و تخریب غضروف مربوطه را می توان به میزان قابل توجهی در این افراد مشاهده کرد.

6. مشکلات متابولیسمی: تغییرات در متابولیسم غضروف نیز باعث ایجاد مشکلاتی برای تامین مواد مغذی غضروف می شود و همین مسئله موجب آسیب می شود.

چگونه می توان از آرتروز پیشگیری کرد؟تحمل اضافه وزن در طول سال ها می تواند به مفاصل فرد آسیب برساند. این مسئله به طور قابل توجهی خطر ابتلا به آرتروز را افزایش می دهد. مفصل زانو باید وزن زیادی را تحمل کند، به این معنی که سریعتر فرسوده می شود. اضافه وزن با BMI (شاخص توده بدنی) 25 شروع می شود. BMI بالای 30 زمانی است که فردی به عنوان دارای اضافه وزن شدید یا چاق طبقه بندی می شود؛ بنابراین اغلب به افراد مبتلا به آرتروز توصیه می شود که وزن خود را کاهش دهند.

چگونه کیفیت زندگی خود را بهبود ببخشیدبیماران مبتلا به آرتروز می توانند کارهای زیادی برای کاهش درد و بهبود نتایج درمان خود انجام دهند؛ به عنوان مثال، رژیم غذایی سالمی داشته باشند، وزن خود را به طور پایدار کاهش دهند و فعالیت بدنی منظمی داشته باشند.

تغذیه ی مناسب

تغذیه نقش مهمی در ایجاد آرتروز دارد. تغییرات تغذیه ای نمی تواند آرتروز را درمان کند اما می تواند اثرات مفیدی داشته باشد. به همین دلیل است که امروزه دانشمندان به ارتباط میان آرتروز و تغذیه اهمیت بسیاری می دهند.

به رژیم غذایی و وزن خود توجه کنید

یک مطالعه در استرالیا، ارتباط میان اضافه وزن و ابتلا به آرتروز زانو را بررسی کرده است. بیماران دارای وزن مناسب فقط در سنین بالاتر به آرتروز مبتلا شدند و بیماران جوان، سالم اما دارای اضافه وزن، کاهش غضروف را در سنین پایین‌تر مشاهده کردند.

ورزش

ورزش کردن هم برای کسانی که مبتلا به آرتروز زانو هستند و هم برای کسانی که به دنبال پیشگیری از آن هستند ارزشمند است! در هنگام درد، افراد اغلب ترجیح می دهند استراحت کنند و سعی می کنند تا حد امکان کمتر زانو را حرکت دهند. این دقیقاً کار اشتباهی است. عدم ورزش یکی از عوامل خطرناک برای آرتروز است.انجام حرکات هدفمند برای مفاصل آرتروز باعث تقویت عضلات و بهبود هماهنگی می شود. حرکت، مایع سینوویال بیشتری تولید می کند که منجر به سایش کمتر می شود.

کدام ورزش برای مبتلایان به آرتروز مناسب است؟

ورزش های مفید با حرکات ملایم شنا کردن

ایروبیک آبی

دوچرخه سواری

گلف

اسکی کراس کانتری

راه رفتن

ورزش های نامناسب: فوتبال

اسکی آلپاین

تنیس

والیبال

فعالیت ورزشی را که بیشتر دوست دارید پیدا کنید. از انجام ورزش سنگین خودداری کنید. اگر مطمئن نیستید که آیا می توانید یک ورزش خاص را انجام دهید از پزشک خود بپرسید.

اقدامات درمانی - چه چیزی به آرتروز کمک می کند؟اگرچه استئوآتریت غیرقابل درمان است، گزینه‌های درمانی متعددی می‌توانند درد را تسکین دهند و زندگی روزمره را آسان‌تر کنند.کمک های ارتوپدی (مانند کفی، ساپورت، ارتز) فیزیوتراپی یا ورزش درمانی، درمان با میدان مغناطیسی، سونوگرافی، تحریک الکتریکی، موج شوک(shock wave) کاردرمانی، طبیعت درمانی (مانند طب سوزنی، ایروبیک در آب)، داروها (مانند مسکن ها و یا داروهای ضد التهابی)

عمل های جراحی

1. عمل هایی که در آن مفصل بیمار حفظ می شود:

آرتروسکوپییک:

روش درمانی که به ندرت برای استئوآرتریت زانو استفاده می شود. در آرتروسکوپی یک دوربین کوچک (اندوسکوپ) در مفصل زانو قرار داده می شود تا تصویر واضحی از داخل مفصل به دست آید و در مورد اقدامات درمانی مناسب تصمیم گیری شود.

استئوتومی:

در استئوتومی، یک تکه از استخوان برداشته یا گذاشته می شود تا انحرافات یا آسیب‌های آرتروزیک در یک طرف مفصل زانو اصلاح شود. با اصلاح محور پا، غضروف آسیب دیده تسکین می یابد و در نتیجه از افزایش سایش جلوگیری می شود.

2. روش هایی که در آن مفصل تعویض می شود:

تعویض جزئی مفصل

اگر فقط یک طرف مفصل زانو تحت تاثیر آرتروز باشد، امکان جراحی وجود دارد. در جراحی تعویض جزئی مفصل، تنها قسمت تخریب شده یا آسیب دیده مفصل زانو با اجزای فلزی یا پلاستیکی جایگزین می شود. این عمل به عنوان یک تعویض مفصل زانو نیز شناخته می شود. در این عمل، سمتی از مفصل که سالم است حفظ می شود.

تعویض کامل مفصل (پروتز کامل زانو)

این عمل تنها در صورتی در نظر گرفته می شود که هر دو طرف سطح زانو به طور قابل توجهی از بین رفته باشد و بیمار آنقدر درد داشته باشد که با درمان های دیگر نتوان به وی کمک کرد. در حین عمل، سطح تخریب شده ی مفصل زانو با اجزای فلزی و پلاستیکی جایگزین می شود. این اجزای فلزی یا پلاستیکی به گونه ای طراحی شده اند که به بهترین شکل با آناتومی مفصل زانو مطابقت داشته باشند.